Arşivlik / Sayı 4

Çatlak Zemin’in 10 Yılı / Selime Büyükgöze 

Kasım 2021, Büyükada. Çatlak Zemin toplantısından.

Çatlak Zemin yayıncılıktan ziyade feminist politika yapma ihtiyacıyla kurulmuş feminist bir web sitesi. Uzun yıllardır birlikte yüz yüze feminist politika yapan feministler olarak feminist sözü büyütmek, feminist politikayı güçlendirmek amacıyla 2016 yılında Çatlak Zemin’i kurduk. 2016 yılı, özellikle İstanbul’da feminist örgütlenme açısından durgun, Sosyalist Feminist Kolektif, İstanbul Feminist Kolektif ve Amargi gibi İstanbul’daki aktif feminist örgütlenmelerin kapanmasının ardından feministlerin örgütlenme alanı bulamadığı bir zamandı. Gündeme feminist müdahalede bulunmak, feminist politika üzerine düşünmeye devam edecek bir alan yaratma amacıyla Çatlak Zemin’i kurduk. Tam da bu nedenle tanıtım metnimiz şöyle başlıyordu: “Çatlak Zemin’de feminist bağlarımızı tazelemek; kadınlardan yola çıkarak feminist söylemi, feminist söylemden yola çıkarak kadınları güçlendirmek için bir araya geldik.”

Çatlak Zemin, feministlerin yazılarını içerecek ve böylelikle feminist tartışmalar için bir alan oluşturacaktı. Aynı zamanda “profesyonel” ve yalnızca “yetkin” yazarların yazılarını yayınlayan bir yayıncılık yerine, kadınları yazmaya teşvik edecek bir zemin olması hedefleniyordu. Site ilk açıldığında yazı gönderilebilecek iki ana kategori vardı: Feminist Pencere ve Kültür-Fizik. Feminist Pencere’de feminist politikaya dair, Kültür-Fizik’te ise feministlerin kültür ve sanat başta olmak üzere farklı konulardaki yazılarını bir arada tutmayı hedefledik.

Çatlak Zemin ekibi ilk günden bu yana, yüz yüze politika yapma deneyimi olan, sokakla temas halinde bir feminizmden gelen kadınlardan oluşuyor. Bizi Çatlak Zemin’i kurmaya iten süreçte feminist yazıları, açıklamaları yayınlayacak bir zemin eksikliğini hissetmemiz önemli bir rol oynadı. Gündeme dair birkaç feminist olarak söz söylemeyi ve içinde bulunduğumuz kampanya gruplarının eylem ve açıklamalarını sosyal medya dışında bir yerde duyurmayı istiyorduk. Hissettiğimiz bir diğer eksiklik ise örgütlenmesinde bulunduğumuz kampanya ve eylemlerin arşivlenmesine ve bu tarihin aktarılmasına dairdi. Feminist hareketin çeşitli mail gruplarının arşivleri ile sınırlı kalmayacak, geçmişten bir eyleme bakmak istediğimizde Google araması yapmadan ya da sosyal medya hesaplarında gerilere gitmeden ulaşabileceğimiz derli toplu bir arşive ihtiyacımız vardı. Tarihimizden bölümü böyle ortaya çıktı. Türkiye’de feminist hareketin tarihine dair bir arşiv olmakla sınırlı kalmadı, dünyanın farklı yerlerinde feministlerin mücadele tarihine dair bir arşive dönüştü. Ağırlıklı olarak Çatlak Zemin ekibi tarafından hazırlanan bu bölüm, yıllar içerisinde genişledi ve hatta zaman zaman çeşitli başlıklar güncellendi.

Çatlak Zemin yazı kategorilerine yıllar içerisinde yenileri eklendi; kimileri daha az kullanılır hale geldi. Örneğin kendisine gelen mektuplara feminist bir Güzin Abla olarak yanıtlar veren Femihat birkaç yıldır sessiz. Dünyadaki feminist harekete dair yazı ve çeviriler için ise Dünyadan kategorisi oluşturuldu. Gündeme dair hislere tercümen yazılar Halet-i Ruhiye’de, bir iki paragraflık yazılar ise Şipşak’ta yerini buldu.

Çatlak Zemin bu yıl 10. yaşını dolduracak. Yıllar içerisinde ekibe yeni katılanlar ve ayrılanlar oldu, fakat ilk günden bu yana tamamen gönüllü emekle bu yayıncılığı sürdürüyoruz. Feminist politikaya içkin, kadınların hayatlarına değen, dünyaya feminist bir gözle bakan binlerce yazı yayınlandı, yayınlanmaya devam ediyor. Çatlak Zemin, feministler açısından düşünsel bir beslenme alanı olduğu gibi bazı kadınlar için feminizmle tanışma alanı. Siteyi açarken de söylediğimiz gibi “Her adımımızda feminist mücadeleye, feminist söze ihtiyacımız var”. Çatlak Zemin feminist sözü teşvik etmeye, feministlere bir zemin sunmaya devam ediyor.

Arşivlik Dijital Bülteni, Marjinal Portel Novelli katkılarıyla hazırlanmaktadır.